İran’da internetin kesilmesi, ülkedeki sağlam bilgi akışını neredeyse büsbütün durdururken, boşluğu ülke dışındaki toplumsal medya platformlarında yayılan propaganda ve dezenformasyon operasyonları doldurdu.
The New York Times’ın haberine nazaran hem İran idaresi hem de muhalifleri, X, Instagram ve gibisi platformlarda geçersiz hesaplar, manipülatif anlatılar ve yapay zeka ile üretilmiş görseller üzerinden global kamuoyunu etkilemeye çalışıyor.
SAHTE HESAPLAR BAŞLARI KARIŞTIRDI
Son günlerde çok sayıda düzmece hesap toplumsal medyada birbirleriyle çelişen ve aldatıcı içerikler yaydı. Bu hesaplar, gerçeği yansıtmayan ya da yapay olarak üretilmiş fotoğraf ve görüntüleri paylaşarak alandaki durumun anlaşılmasını daha da zorlaştırdı.
Dezenformasyon araştırmacıları, bu faaliyetlerin koordineli kampanyalar formunda yürütüldüğünü lakin bunların gerisindeki bireyleri tespit etmenin mümkün olmadığını belirtiyor.
SİSTEM İKİ TARAF İÇİN DE ÇALIŞIYOR
New York Times’a nazaran paylaşılan içeriklerin değerli bir kısmı, İran muhalefetini güçlendirmeyi amaçlıyor. Bilhassa 1979 İslam İhtilali ile devrilen şahın oğlu İstek Pehlevi’yi öne çıkaran iletiler dikkat çekiyor.
Buna karşılık öteki kampanyalar ise Tahran idaresinin, protestoların ABD ve İsrail başta olmak üzere dış güçler tarafından kışkırtıldığı tarafındaki telaffuzunu yineliyor.
Bu anlatının Rusya üzere İran’ın müttefikleri tarafından da devlet medyasında güçlendirildiği söz ediliyor.
Uzmanlara nazaran çevrimiçi kampanyaların temel amacı, global kamuoyunu etkilemek. Fakat tıpkı vakitte İran içindeki toplumsal ve siyasi bölünmeleri de yansıtıyor. Sonuç ise zati bilinmeyen olan tabloda daha fazla baş karışıklığı.
SAHTE PROTESTO İMAJLARI VE YAPAY ZEKA İÇERİKLERİ
İran uzun müddettir bir “bilgi savaşının” merkezinde bulunuyor.
Tahran idaresi ile muhalifleri ortasındaki kamuoyu çabası, geçen yıl İran ile İsrail ortasında yaşanan ve ABD’nin hava ile füze hücumlarıyla dahil olduğu 12 günlük çatışmayla yeni bir boyut kazandı. Son protestolar bu tansiyonu yine alevlendirdi.
ABD ASKERLERİNE İLİŞKİN İMGELER SES GETİRDİ
Uzmanlar, internet kesintisinin “anlatıları tekrar şekillendirmek isteyen aktörler için ülkü şartlar yarattığını” belirtiyor. Bu süreçte, yıllar evvel çekilmiş Amerikan özel kuvvetlerine ilişkin manzaralar, ABD’nin İran’a yeni bir müdahaleye hazırlandığı argümanıyla yine sirkülasyona sokuldu.
Ayrıca hükümete yönelik dayanağı gösterdiği argüman edilen fakat yapay zeka ile üretildiği tespit edilen görseller de paylaşıldı.
İran devlet medyası ve birtakım toplumsal medya hesapları ise ABD’de göçmenlik polisi aleyhine yapılan protestolara ilişkin imgeleri kullanarak, ülkedeki göstericilere yönelik sert müdahaleleri yasallaştırmaya çalıştı.
Uzmanlar bu yaklaşımı “ne olacakçılık” olarak nitelendiriyor ve bunun hem İran’daki baskıyı olağanlaştırmayı hem de Batılı kamuoyunda ABD’nin ahlaki üstünlüğünü sorgulatmayı hedeflediğini vurguluyor.
İNTERNET KESİNTİSİNİN ASIL GAYESİ NE?
8 Ocak’tan bu yana internet ve taşınabilir irtibatı büyük ölçüde kapatan İran idaresinin hedefi, hem bu tıp içeriklerden halkı “korumak” hem de protestolara dair gerçek haberlerin yayılmasını engellemek olarak bedellendiriliyor.
Ancak birtakım gözlemcilere nazaran kesinti, İran’ın kendi bilgi operasyonlarını da sekteye uğrattı.
İranlıların dış dünyayla ilişkisi ise büyük ölçüde uydu televizyonu üzerinden sürüyor. Devlet medyasına itimadın düşük olması nedeniyle, Farsça yayın yapan ve muhalefete sıkça yer veren kanallar geniş bir izleyici kitlesine ulaşıyor.
Kaynak: NTV
Bir yanıt bırakın